RSS
środa, 27 września 2017

Każdy projektant marzy, aby tworzyć nowe produkty, które będą miały realny wpływ na życie Nas wszystkich. W tym pędzie w poszukiwaniu nowych, "innowacyjnych" rozwiązań często zapominamy jednak o dziedzictwie naszych przodków. Za tą myślą powstał projekt "Żywieckie Zabawki" popularyzacyjny wiedzę na temat tradycji zabawkarstwa na Żywiecczyźnie. Odwiedzając moje rodzinne strony obserwuję jak tradycja wytwarzania drewnianych zabawek przez lokalnych rzemieślników powoli zamiera. Miejscowe dzieci już nie bawią się klepokami, bryczkami czy konikami tak jak w czasach mojego dzieciństwa. Ich miejsce zajęły "kultowe" lub "modne" zabawki MADE IN CHINA. Jako NOBO design wspólnie z Muzeum w Żywcu oraz Towarzystwem Miłośników Ziemi Żywieckiej zaprosiliśmy najmłodszych do zabawy w odkrywanie niezwykłego świata żywieckich zabawek. Dziś zapraszamy Was, na naszą stronę, gdzie można pobrać przygotowane szablony i samodzielnie wykonać papierową wersję żywieckiej zabawki. Do dzieła!

poniedziałek, 19 listopada 2012

Najpopularniejsze wzory żywieckich zabawek wykształciły się jeszcze przed II wojną światową. Po 1945 roku żywieccy zabawkarze z lepszym bądź gorszym efektem próbowali powiększać asortyment żywieckich zabawek wprowadzając nowe zwory zabawek. I tak pojawiły się wózki dla lalek, helikoptery czy samoloty. Wiele z tych „współczesnych” wzorów nie zdobyło jednak uznania i zabawkarze szybo przestali je wytwarzać. Próby te wskazuje niewątpliwe na duże przywiązanie do tradycji wśród miłośników żywieckich zabawek.

zywieckie_zabawki_samolot

Samolot ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie


zywieckie_zabawki_armata

Armata ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie


środa, 26 września 2012

YWIECKIE_ZABAWKI_WARIACJE_1_NOBO_DESIGN.

Kogutki ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie

Na przestrzeni lat twórcy drewnianych zabawek obok klasycznych wzorów cieszących się największa popularnością tworzyli również ich odmiany… W archiwum Muzeum Etnograficznego w Krakowie możemy podziwiać zachowane do dziś niezwykłe okazy z kogutkami, królikami czy kozicami w roli głównej!

ZYWIECKIE_ZABAWKI_WARIACJE_2_NOBO_DESIGN

Żywieckie zabawki ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie



wtorek, 25 września 2012

stryszawa_ptaszki_zywieckie_zabawki

Drewniane ptaszki ze Stryszawy ze zbiorów Muzeum Ślaskiego w Katowicach, fot. www.muzeumslaskie.pl

Szczególnym miejscem w Beskidach znanym z tradycji wytwarzania drewnianych zabawek jest Stryszawa. Miejscowi twórcy wyspecjalizowali się w struganiu niezwykłych drewnianych ptaszków. Są tu produkowane nieprzerwanie od 1890 roku. Jak podaje Anna Mączyńska: „Jako pierwszy (…) zaczął je strugać Teofil Mentel, a od niego nauczyli się inni. Robił on różne ptaki: gajówki, kraski, pliszki, dzięcioły, dudki, skowronki, sikorki leśne i sikorki prawdziwe, zięby, jemiuszki, szczygły, słowniki, rajskie ptaki, papugi, kardynały, jastrzębie, bażanty. Natchnieniem dla niego były ptaki spotykane w lesie, na polach oraz niektóre oglądał w otrzymanym od pustelnika atlasie ornitologicznym. Strugał przy tym ptaszki różnej wielkości, tak aby odpowiadały naturalnym wymiarom ptaka. Te wszystkie umiejętności Teofil Mentel przekazał swojemu synowi Władysławowi Mentlowi i sąsiadom.” Pierwsze ptaszki wytwarzane były z surowego drewna (sosny lub lipy) i malowane jaskrawymi farbami roślinnymi. Po II wojnie światowej farby roślinne zastąpiono je olejnymi, a następnie akrylowymi. Początkowo kolorowe ptaszki były prostą zabawką dla dzieci, szybko jednak stawały się nieodłącznym elementem dekoracji stryszawskich domów. Z czasem zaczęto im przypisywać funkcje talizmanów, które mają zapewnić szczęście i dostatek.

stryszawa_ptaszki_zywieckie_zabawki2

Drewniane ptaszki ze Stryszawy ze zbiorów Muzeum Ślaskiego w Katowicach oraz Muzeum Miejskiego w Żywcu, fot. fot. www.muzeumslaskie.pl i własne

Źródło:
Mączyńska Anna, Rozwój ludowego ośrodka zabawkarskiego na Żywiecczyźnie,
[w] : Karta Groni nr XIII, Żywiec 1985
http://www.karpackigazda.pl/index.php/w-beskid-zywiecki/wycieczka-do-stryszawy-i-jordanowa





poniedziałek, 24 września 2012

klepok_z_papieru_zywieckie_zabawki_nobo_design

Stwórz swojego niepowtarzalnego klepoka! POBIERZ SZABLON!

czwartek, 13 września 2012

koniki_zywieckie_z_papieru_nobo_design

Stwórz swojego niepowtarzalnego konika żywieckiego! POBIERZ SZABLON!

 



czwartek, 30 sierpnia 2012

wojsko_zolnierze_zywieckie_zabawki_nobo_design_1

Wojsko ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie

Wojsko, czyli żołnierze umieszczeni na ruchomej drabince to jeden z ciekawszych rodzajów żywieckiej zabawki, obecnie już nie produkowanej. Jedynie zachowane egzemplarze pochodzą jeszcze sprzed II wojny światowej i znajdują się w zbiorach Muzeum Miejskiego w Żywcu oraz Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Wykonywaniem tego typu zabawek zajmował się m.in. Wojciech Pietrynko z Koszarawy.

wojsko_zolnierze_zywieckie_zabawki_nobo_design_2

Wojsko ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie

Źródło:
Mączyńska Anna, Rozwój ludowego ośrodka zabawkarskiego na Żywiecczyźnie,
[w] : Karta Groni nr XIII, Żywiec 1985



piątek, 24 sierpnia 2012

bryczka_z_papieru_nobo_design

Stwórz swoją papierową bryczkę żywiecką! POBIERZ SZABLON!

czwartek, 23 sierpnia 2012

zywieckie_zabawki_karuzele_nobo_design_0

 

Karuzela ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie

Karuzele należą do młodszych typów żywieckich zabawek. Pojawiły się pod koniec lat 20. Jak podaje Anna Mączyńska, produkcję karuzel rozpoczął A. Porzycki z Lachowic Zagrody, który nabył podobna zabawkę na targu w Suchej Beskidzkiej i według niej zaczął wytwarzać własne. Pierwowzór żywieckich karuzel pochodzi najprawdopodobniej z Kukowa. Karuzele przypominają tradycyjne bryczki z tą różnicą, że zamiast skrzyni  mamy poziome koła  z małymi konikami, które kręcą się wokół własnej osi, napędzane tylnimi kołami wozu. Koniki zazwyczaj są dekoracyjnie malowane i zdobione kolorowymi piórkami.

zywieckie_zabawki_karuzele_nobo_design_1

Karuzele ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie

Z czasem pojawiła się odmiana karuzel na kiju, zwane „wariatem” lub „gwariatem”.

zywieckie_zabawki_karuzele_nobo_design_2

Karuzela na kiju ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie


Źródło:
Mączyńska Anna, Rozwój ludowego ośrodka zabawkarskiego na Żywiecczyźnie,
[w] : Karta Groni nr XIII, Żywiec 1985


czwartek, 09 sierpnia 2012

koniki_zywieckie_zywieckie_zabawki

Koniki żywieckie, fot. www.clubmamy.pl

Koniki to cieszące się już od przeszło stu lat niemalejącą popularnością żywieckie zabawki. Ich kształty zmieniały się na przestrzeni lat. Najstarsze koniki żywieckie są masywne, ciężkie, mocno uproszczone – wręcz kubistyczne. Powszechnie zwane „capami” były inspirowane końmi pociągowymi, przeznaczonymi do ciężkiej pracy na roli. Z biegiem czasu są coraz bardziej dekorowane. W latach 30 ubiegłego wieku pojawiła się nowa odmiana konika żywieckiego, tzw. „wyścigowiec”. W przeciwieństwie to „capów”, „wyścigowce” są lżejsze, zgrabniejsze i bardziej odpowiadające rzeczywistości. Są również bardziej dekoracyjne, po przez wymalowaną uzdę z białymi kropkami, niebieskie lub zielone siodło z kwiatem oraz grzywę wzdłuż szyi. „Wyścigowce” inspirowane są końmi do jazdy wierzchem.


zywieckie_zabawki_cap_nobo_design

Najstarszy typ konika żywieckiego, tzw. „cap” ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie

konik_zywieckie_zabawki_nobo_design

Konik żywiecki ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie

koniki_zywieckie_wyscigowce_nobo_design

„Wyścigowce” ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie


Źródło:
Mączyńska Anna, Rozwój ludowego ośrodka zabawkarskiego na Żywiecczyźnie,
[w] : Karta Groni nr XIII, Żywiec 1985
Mączyńska Anna, Współczesne ludowe zabawki żywieckie, [w]: Karta Groni nr XII, Żywiec 1984



 
1 , 2 , 3